Met de Deltares Nitraatapp meten VKO-deelnemers nitraatuitspoeling op hun eigen land. Veel van jullie meten in oppervlaktewater, maar bij 35 deelnemers zijn ook peilbuizen geplaatst. Zij kunnen daardoor in het bovenste grondwater de hoeveelheid nitraatuitspoeling meten. Jorik Hissink, inmiddels afgestudeerd aan de Aeres Hogeschool Dronten heeft in samenwerking met deze 35 ondernemers onderzoek gedaan naar de in totaal 1000 metingen en bekeek het verband tussen het nitraatgehalte in het bovenste grondwater en het landgebruik.

Peilbuizen, hoe zit dat?
De peilbuizen zijn op zowel mais- als grasland geplaatst op vier meter diepte, zodat het bovenste grondwater goed bereikbaar is. Gedurende 11 maanden hebben de VKO-deelnemers zelf iedere maand metingen uitgevoerd met de Nitraatapp, de laatste meting vond in maart 2020 plaats. Jorik Hissink heeft met toestemming van de deelnemers de metingen ontvangen en die vergeleken met het landgebruik van de desbetreffende ondernemer.

Nitraatgehalte en landgebruik
Landgebruik heeft invloed op het nitraatgehalte in de bodem. Hissink keek daarom naar de grondsoort, geteelde gewassen, soort bemesting, onderzaai, hoogteverschillen en beweiding. Als eerste blijkt dat de grondsoort een grote invloed heeft op de mate van uitspoeling: zand is uitspoelingsgevoelig. De hoogste nitraatgehaltes bevinden zich op zandgronden waar maisteelt toegepast wordt: 39 mg No3 per liter in vergelijking met 11 mg NO3 p/l op klei en 12 mg NO3 p/l op grasland op zandgrond.

Invloed van vanggewas
Het onderzoek door Hissink laat zien dat het toepassen van vanggewas de nitraatuitspoeling tijdens maisteelt kan beperken. Bij toepassing van vanggewas betreft de uitspoeling 30 mg NO3 p/l en bij de percelen zonder vanggewas 42 mg NO3 p/l. Wanneer mais geen stikstof meer opneemt, neemt het vanggewas de stikstofopname over, wat grotendeels voorkomt dat de overige stikstof uitspoelt naar het grondwater.

Aanbevelingen door het onderzoek
Vanggewas na mais op zandgrond is verplicht en dat blijkt ook te werken om uitspoeling tegen te gaan, blijkt uit de analyse van Jorik Hissink. Hij denkt ook dat zoveel mogelijk organische mest aanwenden om de OS in de bodem te verhogen bijdraagt aan minder uitspoeling. Dat resulteert in een groter vochtvasthoudend vermogen waardoor uitspoeling minder kans krijgt. Bij de keuze van kunstmest is het zinvol om te kiezen voor een ammonium- of ureumkunstmest, geeft Hissink aan. Deze twee stikstofvormen zijn minder mobiel in de bodem ten opzichte van nitraatstikstof en zullen dus minder snel uitspoelen.

Meet je ook mee?
Wil je net zoals veel andere VKO-deelnemers nitraatuitspoeling meten van je eigen land? Dat kan ook in oppervlaktewater! Download dan de Nitraatapp op je mobiele telefoon! Meetstrips stelt VKO gratis ter beschikking en kun je opvragen bij je studiegroepbegeleider. Hier vind je de instructie voor het meten met de Nitraatapp.